Kvenskörungar Heimspekiskólans

Eflaust hafa flestir heyrt Heimspekiskólann nefndan en ekki er víst að allir viti hvað þar fer fram. Skólinn fór af stað fyrir 11 árum og stóð Hreinn Pálsson fyrir stofnun hans, en hann hafði lokið framhaldsnámi í mekka barnaheimspekinnar í Montclair skólanum í Bandaríkjunum. Nemendur Heimspekiskólans eru á aldrinum 6-13 ára og markmið skólans er að efla gagnrýna og skapandi hugsun í anda umhyggju hjá börnunum. Þar fá þau einnig nauðsynlegan vettvang til að skiptast á skoðunum.

Ekki veit ég hvort ég á að kalla kennarana sem taka á móti mér stelpur, stúlkur eða konur, því þær eru þetta allt í senn. Þær eru ungar þó þær séu á misjöfnum aldri og á misjöfnu róli í lífinu. En þær eiga það sameiginlegt að hafa lært heímspeki og víla ekki fyrir sér að sjá um alla kennslu í Heimspekiskólanum. Þær Kristin Þóra Harðardóttir, Kolbrún Pálsdóttir, Guðrún Eva Mínervudóttir og Drífa Thorstensen bera saman bækur sínar á fundinum ásamt Hreini skólastjóra og ég fæ að forvitnast um þær og skólann: Kristín er 33 ára, þriggja barna móðir með BA próf í heimspeki. Kolbrún er 27 ára, fjögurra barna móðir, einnig með BA próf í heimspeki. Guðrún Eva er 22 ára nemi á öðru ári í heimspeki og Drífa er 27 ára og vinnur að BA ritgerð sinni í heimspeki.

En þær hafa fleiri járn í eldinum, Kristín rekur garðyrkjufyrirtæki ásamt manní sínum, Kolbrún er í meistaranámi í uppeldisfræði við Háskóla Íslands, Guðrún Eva er rithöfundur og Drífa er myndlistarmaður, vinnur sem stílisti á veitingastaðnum Við Tjörnina og syngur bakraddir hjá hljómsveitinni Súkkat. Þær tvær síðastnefndu eru með framtíðaráform um að hverfa af landi brott um stundarsakir, Guðrún Eva til Hollands að sinna ritstörfum og Drífa til Bandaríkjanna í sérnám í barnaheimspeki í sama skóla og Hreinn sat í. Auk þess lætur Guðrún Eva verkin tala þegar henni stendur ekki á sama um meðferð mannfólksins á móður jörð. Hún ætlar, ásamt Elínu vinkonu sinni sem einnig er í heimspeki, að mótmæla virkjun hálendisins með því að fasta í tíu daga yfir jólahátíðína.

Þessum fjórum konum finnst starfið í Heimspekiskólanum spennandi og skemmtilegt og þær eru ánægðar með hvað Hreinn gefur þeim frjálsar hendur í kennslunni og treystir þeim til að spila eftir eyranu hverju sinni. Þær barnlausu, Guðrún Eva og Drífa, hafa verið að kenna saman einum hóp og lágvaxna fólkið kom þeim þó nokkuð á óvart:

„Þau eru mjög skemmtileg og eru miklir heimspekingar án þess að hafa fengið nokkra þjálfun. Kennslustund gengur þannig fyrir síg að við byrjum á að lesa texta sem inniheldur eitthvað ákveðið efni. Því næst spyrjum við og fáum viðbrögð frá krökkunum. Svo reynum við að leiða umræðurnar eftir áhugasviðinu hverju sinni og það eru ótrúlegustu hlutir og hugmyndir sem koma upp í tímunum."

Þegar ég spyr Hrein hvers vegna hann hætti að kenna sjálfur við skólann í haust og varpaði því yfir á þessar konur, svarar hann af mikilli hógværð að hann hafi alltaf þroskast svo hægt:

„Ég var búinn að vera í þessu í 10 ár þegar ég komst að því að það þyrfti að virkja fleiri, koma öðrum inn í þetta. Maður verður jú þeim mun ríkari eftir því sem maður deilir því með fleirum."

Engin stelpnanna er kennaramenntuð, en Hreinn undirbjó þær með svolitlu námskeiði en annars reynir hann að skipta sér sem minnst af þeim:

"Þær hefðu aldrei komið til greina nema af því þær hafa bakgrunn í heimspeki. Almennir kennarar hafa öðruvísi styrkleika á bak við sig. Besta aðferð til að kenna heimspeki er að nota aðferðir heimspekinnar sjálfrar, það þarf ekkert að vera í einhverri umbúðafræði til þess. Svo kemur bara í ljós eftir áramót hvort þær hafi staðið sig vel, hvort krakkarnir haldi áfram á nýrri önn og hvort allt fyllist af nýnemum."

Í skólanum er strákum og stelpum blandað saman í hópa því það er lögð áhersla á samtöl á milli kynjanna frá upphafi. Krökkunum er skipt í hópa eftir aldri, yngstu börnin eru sér og svo eru teknir saman einn eða tveir árgangar. Þegar litið er yfir línuna þá virðist vera meiri aðsókn stráka í skólann heldur en stelpna, en það telur Hreinn að segi meira um foreldrana en börnin. Í framhaldi af þessu sagði Kolbrún okkur frá skemmtilegri umræðu um karla og konur sem hún átti með 5 og 6 ára krökkunum í sínum hópi.

„Það er svo skemmtilegt hvað lítil börn eru með sterkar og ákveðnar hugmyndir, þau taka bara af skarið. Strákarnir voru t.d hæst ánægðir með að vera strákar og vildu ekki vera neitt annað, en eina stelpan í hópnum var alveg til í að prófa að vera strákur. Það fannst mér dálítið merkilegt. Svo reyndi ég að fá þau til að velta fyrir sér muninum á kynjunum og spurði hvort konur gætu eitthvað sem karlar gætu ekki. Ég var að vonast eftir að þau segðu að konur gætu fætt börn, en niðurstaða þeirra var að konurnar kynnu að sauma en karlar ekki!"

Okkur fannst þó nokkuð sláandi að börnin hefðu þessar hugmyndir um kynin nú á dögum jafnréttis en Kristín Þóra benti okkur á að þetta væri bara raunveruleikinn, þetta væri það sem börnin hefðu fyrir augunum á sér. Þær stöllur voru sammála um að börn væru óborganlegir snillingar og Kristín kom með dæmi því til staðfestingar:

„Í einum tímanum komst ég ekkert að til að lesa sögu dagsins því krökkunum lá svo margt á hjarta. Þau komust á algjört flug og allur tíminn fór í að ræða eftirfarandi spurningar og vangaveltur sem runnu upp úr þeim:

Heldur heimurinn alltaf áfram að snúast?

Er eitthvað fyrir utan heiminn?

Kannski erum við á dótahnetti fyrir risa.

Kannski erum við hugsun einhvers annars.

Hver er tilgangur lífsins?

Hvernig varð heimurinn til?

Og ef það varð fyrst sprenging, hvaðan kom þá efnið í það sem sprakk?

Hvaðan kom fyrsta efnið?

Ef Guð skapaði það, hvaðan kom hann þá?

Það er ekki að spyrja að vangaveltum barnanna, þær slá öllum jarðbundnu hversdagshugsunum okkar fullorðnu við. Og þá kallaði þyrst afkvæmi mitt á mig í gegnum píptæki á miðjum fundi og ég skautaði heim, sannfærð um að skólinn sem þessar kjarnorkukonur kenndu við skilaði nemendum sínum vel undirbúnum til að takast á við lífið. Þegar ég skömmu síðar horfði í augu sonar míns sem svalg ylvolga móðurmjólkina úr brjóstum mínum gat ég ekki stillt mig um að spyrja hvort hann langaði ekki til að koma kunnáttuleysi móður sinnar í saumaskap á framfæri í Heimspekiskólanum þegar hann yrði svolítið stærri.