Staðsetning


Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar* Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


  • Námskeið og skráning
    Engin námskeið verða í boði á haustmisseri 2000. Skólinn er í djúpum dvala!
  • Eftirfarandi námskeið voru í boði:


    Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar* Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


    Saga og bakgrunnur

    Heimspekiskólinn hóf starfsemi haustið 1987 og er hann sérstaklega ætlaður börnum á aldrinum 6-14 ára. Námsefni og kennsluaðferðir skólans eru komnar frá bandaríska heimspekingnum Matthew Lipman sem komst að þeirri niðurstöðu, fyrir u.þ.b 30 árum, að það vantaði heimspekilega vídd í kennslu barna og unglinga. Hann fylgdi hugmynd sinni eftir með því að skrifa námsefni og tilraunakenna það sjálfur.

    Lipman gekk út frá því að heimspekilegar vangaveltur væru börnum eiginlegar frá unga aldri. Markmið hans var ekki að innræta börnum ákveðnar skoðanir eða kenningar um heiminn heldur hitt að efla leikni þeirra í gagnrýninni og skapandi hugsun. Í þessum efnum telur hann að rökræður veiti í senn fyrirmynd og þjálfun.

    Í viðtali sem birtist árið 1988 í Educational Leadership, 46, (1) komst Lipman svo að orði:

  • Við gerum okkur æ betur grein fyrir því að margt af því sem börnum er kennt í skólum býr þau ekki undir framtíðina, núverandi þekking er fljót að úreldast og það mikilvægasta sem við getum gert fyrir börn er að kenna þeim að hugsa skýrt. Það verður að taka heilshugar á þessu verkefni ef við viljum í raun kenna börnum að hugsa skýrar. Það verður að veita nemendum þjálfun í rökræðum, það verður að virkja þau í samræðum sem taka til hugtaka sem varða allar námsgreinar, það gengur ekki að einbeita sér einungis að hugtökum innan einstakra námsgreina. Það er engin leið að taka almennilega á þessu verkefni nema heimspekinni verði beitt til þess.

  • Skólastjóri Heimspekiskólans, Hreinn Pálsson, hefur BA. gráðu í heimspeki frá H.Í. , uppeldis- og kennslufræði frá H.Í., meistarapróf (M.A.) frá Montclair State University í heimspekikennslu barna og unglinga., M.A. í vísindasögu frá Catholic University of America og doktorspróf í kennslufræðum frá Michigan State University. Kennarar skólans eru Drífa Thorstensen, Kolbrún Pálsdóttir og Kristín Harðardóttir. Kolbrún og Kristín hafa B.A. prófi í Heimspeki frá Háskóla Íslands. Drífa er að ljúka B.A. prófi og hyggur á framhaldsnám í barnaheimspeki.


  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið *Kennarar* Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst



    Námsefni

  • Í stað hefðbundinnar kennslubókar kaus Lipman að skrifa heimspekilegar skáldsögur með persónum sem eru á svipuðum aldri og fyrirhugaðir lesendur. Í sögunum eru hversdagslegir atburðir teknir fyrir á heimspekilegan hátt án þess að vitnað til heimspekinga eða kenninga þeirra. Námsefnið er sérstaklega miðað við að samræðuaðferðin njóti sín í kennslu. Sögurnar eru átta talsins, gefnar út á árunum 1974-1997, og mynda þær samfellt námsefni fyrir 5-18 ára nemendur. Fimm fyrstu sögurnar eru notaðar í Heimspekiskólanum.

    Auk þessa námsefnis er notast við fjölmargar smásögur sem heimspekingar hafa skrifað fyrir börn. Þá eru einstaka klassískar barnasögur notaðar.


  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar* Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


    Ummæli nemenda

  • Fyrir nokkkrum árum (1994?) leitaði ég ráða hjá nemendum mínum. Sagði þeim að ég ætti eftir að ljúka við erindi sem ég kallaði Að byggja upp með heimspeki og spurning mín var, hvað ég ætti að segja út frá titlinum. Tillögur þeirra voru eftirfarandi:

  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar* Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


  • Mikilvægi heimspekinnar sem námsgreinar

    Skólastarf í grunn- og framhaldsskólum miðast við það að þjálfa nemendur í grunnleikni sem er lykill að öllu öðru námi; lestur, skrift og reikningur. Með bóknámi er leitast við að fræða nemendur um sögu sína og samtíð. Í verknámi er nemendum veitt undirstaða í meðferð einfaldra verkfæra sem beitt er á sígildan efnivið. Í listnámi eru nemendur þjálfaðir í grunntækni sem beita þarf við sköpun og leitast er við að þeir læri að meta listir. Líta má á leikfimi, eldhús- og kristinfræði sem siðnám þar sem keppikeflið er að nemendur fræðist um heill og hollustu og temji sér heilbrigðar lífsvenjur. Allt skólastarfið leitast við að þroska einstaklinginn þannig að hann verði betur fær um að takast á við lífið og tilveruna, og að líkurnar aukist á farsælu einkalífi og framlagi til dafnandi þjóðlífs. Fram til þessa hefur heimspeki ekki verið á meðal námsgreina í grunn- og framhaldsskólum. Hér á eftir verður sýnt fram á að heimspeki á fullt erindi inn á þessi skólastig. Heimspekin er á margvíslegan hátt undirstaða annarra námsgreina og tilkoma hennar myndi styrkja það starf sem fyrir er, sérstaklega þar sem hún veitir þjálfun og skilning á atriðum sem tengjast farsælu lífi og starfi í lýðræðisþjóðfélagi.

    Menning og samfélag

    Íslendingar eru þátttakendur í samfélagi þjóðanna, við eigum nánasta menningarumhverfi okkar sameiginlegt með öðrum vestrænum þjóðum. Sameiginlega uppsprettu vestrænnar menningar er að finna í forngrískri heimspeki. Saga heimspekinnar er jafnframt hugmyndasaga vestrænnar menningar, þetta er saga mannsandans, sem ekki er bundin landamærum eða einstökum hagsmunahópum heldur byggir á og metur fortíðina. Það samfélag er til dæmis ekki til þar sem heiðarleiki, vináttta, sannleikur, fegurð og frelsi eru ekki höfð í hávegum. Öll þessi atriði skipta sköpum í sögu einstaklinga og þjóða. Í einstökum námsgreinum er fjallað um þau en ekki á heimspekilaga máta; þessi hugtök og önnur slík eru fyrst og fremst heimspekileg og ber að fjalla um sem slík. Heimspekin hefur þá sérstöðu að viðfangsefni hennar höfðar til allra hugsandi einstaklinga; vert er að hafa í huga að börn hafa verið hugsandi einstaklingar um alllangt skeið áður en skólaganga þeirra hefst. Á síðustu árum hefur þekkingu um hverskyns skyn- og hreyfitruflanir fleygt fram og vitað er að þær eiga sinn þátt í að gera einstökum nemendum skólalífið leitt. Í heimspekikennslu í grunnskólum verður að beita samræðuaðferð og á þeim vettvangi ríkir mun meira jafnræði en í lestri, skrift og reikningi.

    Heimspekikennsla

    Í heimspekilegri samræðu með börnum er kapp lagt á að vinna með þeirra eigin spurningar. Líkja má heimspekikennara við þjálfaðan skákmann sem kann byrjanir. Það eru hins vegar nemendurnir sem koma með frumlegustu leikina og hugmyndir þeirra njóta forræðis gagnvart fyrirfram matreiddum svörum. Þetta er eitt af þeim sérkennum heimspekinnar sem gera hana lifandi fyrir nemendum. Heimspekilegt samræðufélag er smækkuð mynd af lýðræðissamfélagi, sem leitast við að leiðrétta mistök sín jafnóðum og þau uppgötvast. Þátttakendur fá sjálfkrafa fyrirmynd og þjálfun í gagnrýninni og skapandi hugsun sem eflir dómgreind þeirra undirbýr þá til virkrar þátttöku í lýðræðissamfélaginu utan kennslustofunnar. Auðvitað er fleiri kennsluaðferðum beitt, einkum í framhaldsskólum, en samræðuaðferðin ætti að sitja í öndvegi í heimspekikennslu þó ekki væri nema vegna þess að rannsóknaraðferð heimspekinnar er best lýst sem samræðuaðferð. Heimspekingar hafa ekki einkarétt á samræðum sem kennsluaðferð, þess ber þó að geta að heimspekilegar samræður lúta sérstökum lögmálum sem þjálfa þarf næmi fyrir og það er ekki gert í hefðbundinni menntun kennara. Heimspekilegar samræður eiga það sameiginlegt með öðrum samræðum að þær krefjast þess að þátttakendur hlusti hverjir á aðra og spinni við það sem aðrir hafa að segja. Oft er bent á að allir kennarar séu íslenskukennarar. Heimspekikennarar eru einnig íslenskukennarar en með sérstökum hætti þar sem þeir huga sérstaklega að innihaldi þess sem hugsað er og tjáð í rituðu eða mæltu máli


  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar* Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


  • Gullkorn barna
    Gullkorn barna birtast gjarnan í snjöllum tilsvörum, athugasemdum eða spurningum. Kornin eiga sér oft forsögu eða eru bundin tilteknum aðstæðum. Eitt höfuðeinkenni þeirra er hið óvænta, kornin koma okkur á óvart. Hlutirnir sjást gjarnan í nýju ljósi eftir gullkorn, t.d. dýpra eða skoplegra. Iðulega eigum við auðveldara með að skilja heiminn út frá sjónarhorni barnsins eftir að gullkorn kemur fram. Gullkorn þekkjast í öllum fjölskyldum og gullkornasögur ganga gjarnan á milli kynslóða. Önnur gullkorn gleymast í önn dagsins. Gullkorn barna sýna að þau draga snjallar ályktanir á unga aldri þrátt fyrir reynsluleysi sitt.

    Í júní 1993 átti eftirfarandi samtal sér stað milli Jóhanns Páls (5 ára og 9 mán.) og Möllu frænku (76 ára):

    Jóhann: Af hverju man ég ekki þegar þú varst lítil?
    Malla: Það er ekki von að þú munir það, þú varst ekki til!
    Jóhann: Og hvar var ég þá?
    Malla: Þú varst lítil stjarna úti í geimnum!
    Jóhann: Jahá! Þegar ég verð orðinn afi, þá verður þú orðin stjarna úti í geimnum!

    Upphaf samtalsins sýnir undrun barnsins, en upphaf heimspekinnar má einmitt rekja til undrunar okkar á stöðu okkar í heiminum. Forvitnin, þörfin til að vita, skín út úr spurningunni "hvar var ég þá?" Að baki svars Möllu: "Þú varst lítil stjarna úti í geimnum!" hvílir forsendan: "Ef maður er ekki á jörðinni, þá er maður stjarna úti í geimnum." Jóhann virðist átta sig á þessari forsendu. Í ályktun hans speglast að það sem gildi um hann, gildi líka um Möllu. Þá liggur alhæfingin, að þetta gildi um alla menn, í loftinu. Ímyndunaraflið opnar Jóhanni sýn í framtíðina - þegar hann verður orðinn afi. Athyglisvert er að Jóhann neitar að taka alvarlega eða skilur ekki athugasemdina "Þú varst ekki til þá". Hann gengur út frá því að hann hafi verið til einhvers staðar.


  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar* Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


  • Krækjur

  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar * Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


  • Lesefni
  • Bækur:

  • Hugur, tímarit um heimspeki, 1992. Sjá viðtal Ágústs Borgþórs Sverrissonar við Matthew Lipman auk greina Hreins Pálssonar, Þorsteins Hjartarsonar, Atla Harðarsonar og Kristjáns Kristjánssonar. Þá er eindregið mælt með samtali Bryans Magees og Karls Poppers í þessu hefti.
  • Tímarit

    B.Ed.-ritgerðir:


    Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið *Kennarar * Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst

  • Dæmigerð kennslustund í barnaheimspeki gengur þannig fyrir sig að nemendur lesa upphátt kafla eða sögubút. Því næst leita þeir að hugmyndum í eða út frá því sem lesið var og rökræða þær. Að loknum lestri spyr kennari hvað hafi vakið áhuga nemenda. Í fyrstu þarf að umorða þessa spurningu á ýmsan máta en smám saman verður hún óþörf og nemendur setja fram uppástungur sínar eða leita hugmynda í textanum.

    Þetta fyrirkomulag gerir nemendur samábyrga fyrir því sem tekið er til umfjöllunar og fjölbreytnin felst í uppástungum þeirra en ekki nýjum og nýjum kennsluaðferðum.

    Kennarinn leiðir samræðuna með því að spyrja þátttakendur um rök og ástæður fyrir skoðunum sínum. Þá er ekki síður mikilvægt að biðja nemendur að útbúa dæmi máli sínu til stuðnings. Fyrirfram undirbúnar spurningaraðir og verkefni eru einnig notuð en einungis þannig að þau tengist þeim umfjöllunarefnum sem leita á nemendur.


  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar * Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


  • Tveir fyrrum kennarar Heimspekiskólans eru í framhaldsnámi í barnaheimspeki við Montclair State University í New Jersey. Brynhildur Sigurðardóttir er í doktorsnámi og Drífa Thorstensen er í meistaranámi.
  • Skólastjóri Heimspekiskólans sótti í byrjun júlí níundu ráðstefnu ICPIC samtakanna. Ráðstefnan var haldin í Brasilíu, höfuðborg Brasilíu, hana sóttu 1300 manns frá yfir 30 löndum. Sjá: http://www.capriturismo.com.br/itexto.htm Myndir frá ráðstefnunni: http://www.xs4all.nl/~krant100/engels/icpic.html
  • Einn kennara Heimspekiskólans, Fríða, sótti ráðstefnu sem haldin var í Oxford um barnaheimspeki. Áhugasamir Akureyringar sóttu einnig þessa ráðstefnu. Sjá: http://members.aol.com/timlebon/conf.htm

  • Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar * Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst


  • This is the Home Page of Heimspekiskolinn, The Iceland Center of Philosophy for and with Children. I have included here the Constitution of ICPIC and some interesting links. Otherwise the site is not in English. If you are interested in learning more about the Council or want to join it you should contact Wendy Turgon. The current board of ICPIC is as follows:
  • President:  Walter Omar Kohan
    Vice-President:  Maria Teresa de la Garza
    Treasurer:  Daniela Camhy
    Secretary: 
    Wendy Turgeon
  • Click on ICPIC if you want to learn about current projects involving international cooperation in philosophy for children.

  • Constitution of the International Council for Philosophical Inquiry with Children

    NAME AND DOMICILE Article I: The name of the organization shall be the International Council for Philosophical Inquiry with Children. The Council has its seat where the President is located.

    PURPOSES Article II: The purpose of the Council shall be:

    MEMBERSHIP Article III:

    (a) The membership shall consist of all members in good standing in the organization. A member in good standing is one who has paid dues for the current membership year or, in the case of the honorary members, participates in the activities of the organization. (b) These are the two classes of members: 1. REGULAR MEMBERS are those individuals or institutions that are interested in learning about philosophical inquiry with children and desire to investigate ways in which they can help the Council carry out its purposes as described above. 2. HONORARY MEMBERS are persons who have rendered outstanding service to education and whose work has been consistent with the purposes of the Council as described above or who have expressed their good will toward the organization. Admission to honorary membership shall be determined by majority vote of the Executive Committee as described in Article V. Honorary members shall pay no dues. (c) The decision-making responsibilities of the membership are elections of officers and representatives of the organization as well as amendment of the Constitution. Honorary members shall have no decision making responsibilities in the organization. (d) The membership at large, except for honorary members, is co- responsible with the Council's officers and representatives for carrying out the purposes of the Council as described above and shall serve in an advisory capacity to the officers and representatives and all committees of the organization. (e) Since the International Council for Philosophical Inquiry with Children is a non-governmental organization, governmental bodies, such as ministries of education, are not eligible for membership. However, persons employed by such bodies are eligible for membership as individuals. (f) An individual regular member in good standing shall have the privilege of (1) making proposals to the officers and representatives of the organization, (2) suggesting candidates for election or appointment, (3) being nominated for election, (4) voting in elections, (5) attending meeting and conferences sponsored or co-sponsored by the organization, and (6) receiving publications designed for distribution to the membership. (g) Member institutions may designate one person to represent that institution in all matters relating to the Council, such as making proposals, casting votes, participating in meetings and conferences, and receiving publications.

    STRUCTURE OF THE ORGANIZATION Article IV: The Structure of the Organization shall be as follows:

    (a) The Officers shall be a president, a Vice-President, a Secretary and a Treasurer, together with such members at large that the general membership shall designate, and they shall be elected by the general membership. (b) The President, as the chief elected officer of the organization, shall preside over meeting of the Executive Committee, and the general membership. With the help of the Secretary, the President shall prepare an agenda for each of these meetings, to be circulated in advance. The President or substitute designated by the President, shall represent the organization at meetings to which the organization had been invited to send a representative, whenever feasible and desirable. (c) The Vice-President shall preside at any meetings at which the President is unable to preside and shall undertake such other duties as the President assigns from time to time. If the President is unable to serve a full term, the Vice-President shall so serve until the next election. (d) The Secretary shall maintain the files of the organization, serve as a mailing point for all publications, notices, and ballots to the membership. The Secretary will be responsible for sending a copy of all minutes to all other members of the Executive Committee. (e) The Treasurer shall be responsible for collecting dues, maintaining the treasury, keeping all the books of the organization, paying bills, and suggesting a tentative budget for each fiscal year. The Treasurer will also cooperate with the Secretary in maintaining a current list of all members in good standing and will keep the Executive Committee informed of the organizations's financial status.

    Article V:

    (a) The Executive committee shall consist of the President, the Vice- President, the Secretary and the Treasurer, together with the former holders of those posts. (b) The members of the Executive Committee shall be elected for terms of two years, as explained below in Article VII. (c) The functions of the Executive Committee shall be to make policy proposals to the Council, execute the policies set by the Council, attend to the administrative responsibilities of the organization, and report to the membership on policies and procedures, activities and financial status of the organization. The Executive Committee shall also create and utilize standing and ad hoc committees for purposes consistent with the purposes of the organization. The Executive Committee shall appoint the Secretary and any other personnel that may be needed to carry on the business of the organization. (d) The Executive Council shall conduct its business by mail, cable, telephone, computer network, face-to-face meetings, or any combination thereof. The decision of a majority of the voting members of the Committee shall constitute the decision of the Committee. At a duly called meeting, four voting members shall constitute a quorum for doing business.

    MEETINGS Article VI:

    (a) A general meeting of the organization shall be held every two years. In addition, as many regional meetings will be held as necessary to carry out the purposes of the organization as described above. (b) The Secretary, at the direction of the President or the President's designated representative, shall notify the general membership of the dates and location of the general meeting at least two months in advance of the meeting. Such notices shall be accompanied by a provisional agenda, and shall include authority, in approved form, to vote by proxy, as approved below in Article VII.

    ELECTIONS Article VII: New officers will be elected at the biennial meetings. Proxy ballots will be sent to all those who cannot attend the meeting.

    RESIGNATION AND REMOVAL Article VIII:

    (a) Any individual member, officer, member of the Executive Committee may resign by giving written notice to the Executive Committee through the Secretary, in which case the Executive Committee is authorized to appoint a replacement for the remainder of the term. (b) The Council may, with approval of two-thirds of its members voting on the matter, remove any member, officer, member of the Executive Committee for cause. Such action shall be taken only after thirty days' written notice to the person whose removal is proposed, giving that individual an opportunity to respond. Proceedings against an individual may be initiated by an action of at least one-fourth of the members of the Council or by a petition signed by at least fifty members in good standing.

    OFFICIAL LANGUAGE Article IX: The official language of the organization to be used in meetings and correspondence shall be English.

    AMENDMENTS Article X: The Constitution may be amended by approval of two-thirds of those members in good standing. Amendments may be proposed through the Secretary by either ten percents of members in good standing, by a majority vote of the Executive Committee, or by a majority vote of the Council. The Secretary will mail proposed amendments to the membership not less than sixty days before approval or disapproval is to be granted.

    DISSOLUTION Article XI: After all debts have been fully satisfied, the remaining assets of the Council shall be distributed and paid over to one or more tax-exempt and not for profit organizations which have identical or similar purposes to those of the Council, as may be determined by the Executive Council.


    Saga * Staðsetning* Námsefni * Námskeið * Kennarar * Ummæli * Mikilvægi * Gullkorn * Krækjur * Lesefni * Ritgerðir * Kennsla * Fréttir * Senda póst * English * ICPIC * Efst * Neðst

  •  

  • Ofið fyrir lifandi löngu eins og hönnun ber með sér. Fyrst sett á vefinn í september 1998. Uppfært 5.9.99  

    Hreinn Pálsson © 1998